koniec

 

 

 

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Wydział: Prawa, Administracji i Stosunków Międzynarodowych

Kierunek: Stosunki międzynarodowe

Specjalność: Handel zagraniczny

 

Valekh Bairamov

Numer indeksu: 50426

e-mail: valeh6773@mail.ru

 

Konspekt pracy licencjackiej

 

 

 

Proponowany temat:

Proces integracji Polski z Unią Europejską

2004-2007

Opiekun naukowy:

prof. nadzw. dr hab Marcin Lasoń

 

 

 

1.4. Warunki członkostwa w Unii Europejskiej

 

 

.

 

.

ede wszystkim neoliberałowie .

poszczególnych krajów we współczesnej cywilizacji .

.

rozwoju gospodarczego .

względu na złożoność pojęcia współczesnej międzynarodowej integracji gospodarczej . Z pewnością na to pojęcie składają się następujące czynniki:

gospodarczych między daną grupą państw ;

jako procesu obiektywnego występuje aktywna rola państwa , w postaci prowadzenia polityki gospodarczej wpływającej jego rozwojowi ;

1

spodarczych , zachodzących między państwami praktycznie , niezależnie od istnienia

integracja gospodarcza prowadzić będzie wcześniej lub później do utworzenia konfederacji lub federacji.

Jakie są formy i etapy współczesnej integracji gospodarczej ?

integracja między USA I Kanadą była realizowana przez dziesiątki lat bez nadawania jej formy instytucjonalnej .

.

kierunku bezwzględnym .

unię ekonomiczną (gospodarczą) i walutową, pełną integrację.

.

wspólnej zewnętrznej taryfy celnej.

co do: zasad wolnej konkurencji, subwencjonowania przedsiębiorstw, podatków, spraw socjalnych, transportu, energetyki, słabiej rozwiniętych regionów. Dotychczas dwa ugrupowania integracyjne zrealizowały większość elementów wspólnego rynku. Są to: Unia Ekonomiczna Beneluksu i Wspólnota Europejska. W tworzeniu wspólnego rynku zaawansowane są niektóre inne ugrupowania państw, w tym przede wszystkim: Unia Celna i Ekonomiczna Afryki Środkowej oraz Wspólny Rynek Południowego Stożka.

W innych ugrupowaniach przewidujących utworzenie wspólnego rynku, proces ten utknął w fazie początkowej. Celem unii ekonomicznej i walutowej jest z jednej strony: wspólne ustalenie zadań, dotyczących stopy wzrostu gospodarczego, cen i bilansu płatniczego, zatrudnienia; ścisła koordynacja polityki budżetowej, szczególnie wspólne ustalenie globalnych wpływów i wydatków budżetowych, rodzaju i wielkości salda budżetowego, sposobów wykorzystania nadwyżki i wyrównania deficytu budżetowego; harmonizacja polityki fiskalnej, w tym celu ujednolicenia norm technicznych, użytkowych i sanitarnych.

Z drugiej strony ma ona doprowadzić do: centralizacji decyzji w polityce monetarnej, w tym stopy procentowej, polityki emisji pieniądza, interwencji na rynku pieniężnym, kredytowym i walutowym; wyeliminowania wahań kursów między walutami państw członkowskich jako punkt wyjścia do ustanowienia w dalszym okresie wspólnej waluty.

gospodarki i spraw socjalnych. Realizację celów unii ekonomicznej i walutowej podjęła Unia Europejska. Niektóre z tych celów występują w ugrupowaniach, które budują wspólny rynek (np. w Radzie Współpracy Państw Arabskich Zatoki Perskiej, Wspólnym Rynku Ameryki Środkowej, Unii Celnej i Ekonomicznej Afryki Środkowej).

 

POWSTANIA UNII EUROPEJSKIEJ

Europejska Wspólnota Węgla i Stali

stwem miały stale ujemny bilans. Faktyczny podział Europy po II wojnie światowej na dwie części (zachodnią i wschodnią) spowodował zerwanie tradycyjnych więzów gospodarczych między nimi, co ujemnie odbijało się na możliwościach i tempie odbudowy gospodarki krajów europejskich.

Umocniły się także siły komunistyczne we Francji i Włoszech. W krajach tych partie komunistyczne liczą w tym czasie po około 2 min członków; komuniści są najsilniejszymi frakcjami w parlamentach narodowych, wchodzą w skład rządów (we Francji w latach 1945-47, Włoszech — 1946-47).

Tendencje integracyjne w Europie zachodniej były w większym lub mniejszym stopniu popierane przez USA. Ich realizacja, mimo iż niektóre projekty zawierały m.in. antyamerykańskie akcenty, oznaczała bowiem dla USA gwarancję spłaty długów, zaciągniętych przez kraje zachodnioeuropejskie, zwiększenie zdolności importowej tych krajów (oczywiście z rynku amerykańskiego), zmniejszenie wydatków amerykańskich na zbrojenia, celem których było przeciwstawienie się ZSSR. 4 IV 1949 r. został zawarty pakt północnoatlantycki przez 10 państw zachodnioeuropejskich oraz Kanadę i USA, powołujący do życia Organizację Paktu Północnego Atlantyku (NATO). Jednocześnie USA czyniły wysiłki, aby wciągnąć do niego RFN. Uważały one bowiem, że system obronny w Europie zachodniej zorganizowany bez udziału RFN nie będzie w pełni efektywny.

.

W tej sytuacji Francja zdając sobie sprawę, że prędzej lub później nastąpi włączenie RFN do NATO, a tym samym odbudowa niemieckiego przemysłu stalowego, podejmuje inicjatywę w tej sprawie. Zgłosiła ona mianowicie dwa projekty, mające na celu: z jednej strony znaczne usamodzielnienie gospodarcze oraz uzbrojenie RFN, a tym samym zniesienie części powojennych postanowień w sprawie demilitaryzacji tego kraju; z drugiej zaś, zapewnienie narodowych interesów Francji poprzez pewną kontrolę nad gospodarką zachodnioniemiecką w zakresie podstawowych surowców oraz nad armią zachodnioniemiecką, wreszcie asekurowanie się przed militarnym zagrożeniem Europy zachodniej ze strony ZSSR. 9 V 1950 r. francuski minister spraw zagranicznych R. Schumann, zgłosił projekt utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (CECA), oparty na projektach ponadnarodowych ugrupowań dla poszczególnych dziedzin gospodarki narodowej państw zachodnioeuropejskich, lansowanych przez wspomniane wyżej różne siły dążące do utworzenia federacji europejskiej.

Realizacja projektu (zwanego od jego wnioskodawcy „planem Schumanna”) miała zapewnić RFN równouprawnienie z innymi państwami — stronami tego planu w zakresie podstawowych surowców — węgla i stali, przy jednoczesnym poddaniu jej kontroli wykonywanej przez organ niezależny od instrukcji poszczególnych państw, a zatem również RFN.

Plan Schumanna był traktowany jako jeden z czynników integracji Europy zachodniej. Kilka miesięcy później, 24 X 1950 r., premier R. Pleven przedstawił francuskiemu Zgromadzeniu Narodowemu plan utworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej (EWO), przewidujący powołanie do życia wspólnej armii zachodnioeuropejskiej, z udziałem oddziałów zachodnioniemieckich, dowodzonej przez wspólne międzynarodowe dowództwo.

4przez wspólne międzynarodowe dowództwo.

Przewidywano, że EWP będzie organizacją wyposa­żoną w najdalej idące dotychczas kompetencje o charakterze ponadnarodowym. EWP miała w swych ramach łączyć działalność CECA i EWO. 19 IV 1951 r. Belgia, Francja, Holandia, Luksemburg, RFN i Włochy podpisały w Paryżu Układ w sprawie utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (CECA), który wszedł w życie 25 VII 1952 r. Został zawarty on na lat pięćdziesiąt. 27 V 1952 r. te same państwa podpisały układ w sprawie powołania do życia Europejskiej Wspólnoty Obronnej. Nie wszedł on jednak w życie w związku z odrzuceniem go przez francuskie Zgromadzenie Narodowe. Spowodowało to też zaniechanie dalszych prac nad utworzeniem Europejskiej Wspólnoty Politycznej.

2. Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EURATOM)2 Na początku lat pięćdziesiątych wystąpił w Europie zachodniej duży deficyt energetyczny, spowodowany nie tyle wyczerpaniem się zasobów paliw stałych lub płynnych, ile zmianami technologicznymi w przemyśle i transporcie oraz rozwojem motoryzacji. Według obliczeń ekspertów, w 1955 r. popyt energetyczny — uwzględniając jego tendencję zwyżkową — można byłoby przez około 340 lat pokrywać węglem kamiennym z pokładów istniejących w Europie. W wyniku jednak wymienionych zmian wzrósł popyt na takie źródła energii jak ropa naftowa i jej produkty oraz gaz, natomiast wydobycie tych surowców następowało o wiele wolniej niż ich konsumpcja, przy czym prognozy wykazywały, że w latach 1955-1975 popyt na energię zwiększy się o 83%, zaś podaż paliw tylko o około 40%. Większość węgla potrzebnego Europie zachodniej wydobywano na miejscu, natomiast paliwa płynne i gaz — poza niewielkim procentem — importowano. Oznaczało to zwiększenie się w przyszłości — i tak już dużych — trudności w bilansie płatniczym tych państw.

Zaczęto zatem rozważać możliwość wykorzystywania innych źródeł energii, szczególną uwagę zwracając na energię atomową. Wiele państw zachodnioeuropejskich zainteresowało się energią atomową w dążeniu do odgrywania roli tzw. (obok USA i ZSSR) siły w świecie. Większość tych państw zdając sobie sprawę, że badania nad możliwością i wykorzystaniem energii atomowej przekraczają ich indywidualne możliwości finansowe, rozpoczęło starania na rzecz zespolenia w tym celu swych zasobów finansowych, materiałowych i kadry naukowej.

Z inicjatywy państw Beneluksu odbyła się 1-2 czerwca 1955 r. w Mesynie konferencja ministrów spraw zagranicznych państw członkowskich Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (CECA), na której osiągnięto porozumienie co do celowości rozpoczęcia prac nad utworzeniem — obok wspólnoty gospodarczej — organizacji do pokojowego wykorzystania energii atomowej.

), oparty na projekcie francuskiego przemysłowca L. Armanda. Przewidywał on utworzenie wspólnych: funduszu finansowania badań, zakładów atomowych, kontroli bezpieczeństwa.

ustawodawstwa w zakresie przemysłu atomowego.

organów ponadnarodowych. Postulat taki ogłosił w połowie stycznia 1956 r. Komitet Akcji na Rzecz Utworzenia Stanów Zjednoczonych Europy, grupujący działaczy paneuropejskich z J. Monnetem na czele.

.

został podpisany 25 III 1957 r. w Rzymie, jednocześnie z Traktatem powołującym do życia Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG). W życie wszedł 1 I 1958 r. po ratyfikowaniu go przez wszystkich sygnatariuszy. Został zawarty na czas nieograniczony.

3. Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG)3 Wspólnota Europejska (WE)4 Gdy w 1954 r., wskutek veta francuskiego Zgromadzenia Narodowego, upada koncepcja utworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej (EWO), co z kolei powoduje przerwanie prac nad utworzeniem Europejskiej Wspólnoty Politycznej (EWP), nasiliły się postulaty w sprawie utworzenia przez państwa członkowskie CECA wspólnego rynku.

Z jednej strony wykazywano, że rozwiązanie problemów gospodarczych przekracza możliwości poszczególnych państw CECA, powinny one zatem połączyć swe zasoby, aby móc rozstrzygnąć wewnętrzne problemy gospodarcze w celu skutecznego konkurowania z USA i przeciwstawienia się ZSSR; z drugiej twierdzono, że utworzenie wspólnego rynku podniosłoby prestiż państw członkowskich i ich znaczenie w polityce międzynarodowej, stwarzając ekonomiczne i polityczne przesłanki utworzenia (obok USA i ZSSR) tzw. trzeciej siły we współczesnym świecie. Utworzeniem wspólnego rynku przez państwa CECA najbardziej były zainteresowane państwa Beneluksu i RFN. Państwa Beneluksu były już bowiem dość zaawansowane w tworzeniu własnego wspólnego rynku na podstawie porozumienia z 1947 r., w sprawie utworzenia między nimi unii celnej.

nych CECA w maju 1956 r. w Wenecji.

. Traktat w sprawie Unii Europejskiej z 7 11 1992 r. zmienił nazwę EWG na Wspólnotę Europejską (WE) z dniem 1 XI 1993 r.

zostały podjęte przez Wspólnotę Europejską (WE) już w 1969 r., a więc tuż po zakończeniu budowy unii celnej. Był im tzw. plan Barre’a. Kolejne istotne przedsięwzięcia w tym kierunku to: plan Wernera z 1971 r., utworzenie Europejskiego Systemu Walutowego w 1978 r„ stosowne postanowienia Jednolitego Aktu Europejskiego z 1986 r., plan Delorsa z 1988 r.6 Jeszcze wcześniej, gdyż już w 1961 r. państwa WE podjęły działania na rzecz utworzenia unii politycznej.

Wyrazem tego był tzw. plan Fouche’a. Następne przedsięwzięcia to: raport Davignona z 1970 r„ deklaracja Rady Europejskiej w sprawie unii europejskiej z 1981 r„ deklaracja stuttgarcka z 1983 r„ stosowne postanowienia Jednolitego Aktu Europejskiego z 1986 r.7 Plan Delorsa zakładał, że państwa WE winny 1 VII 1990 r. rozpocząć opracowanie traktatu w sprawie unii europejskiej, które winno się zakończyć do końca 1990 r.

W grudniu 1990 r. rozpoczęła się konferencja międzyrządowa, której celem było przygotowanie ostatecznej wersji projektu Traktatu w sprawi Unii Europejskiej oraz stosownych zmian w umowach założycielskich Wspólnot Europejskich. Zakończyła się ona w grudniu roku następnego parafowaniem stosownego Traktatu, który został podpisany 7 II 1992 r. w Maastricht. Od nazwy tej miejscowości Traktat powyższy powszechnie nazwany jest Traktatem z Maastricht.

ogólnonarodowego referendum. Podpisany Traktat spotkał się z gwałtowną krytyką poważnej części społeczeństw wszystkich państw członkowskich.

Przeciwko niemu wystąpili tak prawicowi, jak i lewicowi nacjonaliści, zarzucając mu, że w istotnym stopniu ogranicza on suwerenność państw członkowskich, w przypadku zaś państw słabszych gospodarczo podnoszono też dodatkowy zarzut, że jego realizacja w praktyce oznaczać będzie też ich podporządkowanie gospodarcze silniejszym państwom UE.

Traktat zwalczali też rolnicy z bogatych, jak i biedniejszych państw. Przeciw ustanowieniu w ramach Unii Europejskiej wspólnej waluty wystąpiły główne klasy średnie państw, których waluta jest silna i stabilna, a więc przede wszystkim RFN, Wielkiej Brytanii i Danii. Za Traktatem opowiadały się oczywiście partie rządzące, sfery przemysłowo-handlowe i kapitałowe, zdecydowana większość elit intelektualnych i studenci.

Wyrazem rozdarcia społeczeństw wobec Traktatu były wyniki referendum. W przypadku Francji (20 IX 1992 r.) zaledwie 52%, w przypadku Irlandii (17 VI 1992 r.) 68,7% ludności wypowiedziało się za Układem, zaś w przypadku Danii (2 VI 1992 r.) ludności większością 50, 7% głosów wypowiedziała się przeciwko Traktatowi.

święcone kontrowersjom związanym z wprowadzeniem w Traktatu życie. Po burzliwych obradach rozstrzygnięto w zasadzie wszystkie sporne kwestie.

, a ponadto ona i Wielka Brytania zostały zwolnione z obowiązku stosowania postanowień Traktatu w zakresie polityki socjalnej. Wielka Brytania dodatkowo wywalczyła prawo do samodzielnego decydowania, czy i kiedy przystąpi do realizacji trzeciego etapu budowy unii walutowej. Określono też zakres stosowania zasady subsydiarności.

Jednocześnie rozstrzygnięto kontrowersje na temat szeregu spraw formalnie me związanych z Traktatem z Maastricht, ale których rozstrzygnięcie blokowało wejście jego w życie. Przy okazji niektóre państwa wywalczyły dla siebie dodatkowe prawa lub korzyści za zgodę na przyznanie innym państwom odstępstw od niektórych postanowień Traktatu. Przede wszystkim rozstrzygnięto kontrowersje na temat wysokości wpłat do budżetu UE i tzw. funduszu wyrównawczego.

ECU.

dodatkowe miejsca miały być rozdzielone przed wyborami do Parlamentu.

Wreszcie Francja uzyskała potwierdzenie, że siedziba Parlamentu Europejskiego nadal będzie znajdowała się w Strasburgu, zaś Wielka Brytania przeforsowała odroczenie ostatecznej decyzji co do siedziby Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju do kolejnego posiedzenia Rady Europejskiej, o którą to siedzibę rywalizowały Londyn i Frankfurt nad Menem, a która tymczasowo znajdowała się w Londynie.

W rezultacie tych powyższych postanowień, ludność Danii w ponownym referendum, odbytym 18 V 1993 r. większością głosów 56,8% opowiedziała się za Traktatem z Maastricht. Postanowienia te ułatwiły też innym parlamentom narodowym opowiedzenie się za nim, chociaż nadal nie ustawały głosy krytyki tego Traktatu.

Wynikało to ze złej sytuacji ekonomicznej we Wspólnotach, w tym wysokiego bezrobocia (w 1993 r. osiągnęło ono 10% wszystkich osób zdolnych do pracy, czyli 17 min), obawy przed dominacją w Unii Europejskiej RFN rozszerzonej o NRD, szczególnie w sytuacji zwiększenia przez Traktat ponadnarodowych uprawnień jej organów.

Ostatecznie jednak zwyciężyło nie koniunkturalne a strategiczne podejście do procesów integracyjnych w Europie w najbliższej przyszłości, w wyniku czego Traktat w sprawie Unii Europejskiej (UE) wszedł w życie 1 XI 1993 r. UE składa się z trzech filarów: — pierwszy obejmuje istniejące trzy Wspólnoty Europejskie.

członkowskie, chcące się włączyć do procesów integracyjnych realizowanych w ramach tych organizacji, nie może przystąpić tylko do niektórych z nich, lecz musi przystąpić do wszystkich. Organy Wspólnot Europejskich stały się organami UE, przy czym Traktat UE powołał do życia jeszcze kilka nowych organów, niektóre dla realizacji zadań pierwszego filaru, inne dla realizacji zadań drugiego i trzeciego filaru.

System instytucjonalny Unii Europejskiej

 

Naczelnym organem UE jest Rada Europejska. Do chwili wejścia w życie Traktatu w sprawie Unii Europejskiej jej pozycja w ramach Wspólnot Europejskich była niejasna. Była ona raczej

nieformalnym organem tych Wspólnot, gdyż żadne podstawowe ich akty prawne w ogóle jej nie przewidywały. Jej zatem uchwały, podejmowane na zasadzie consensusu, miały charakter decyzji politycznych, a nie prawnych.

Formalnie nie były wiążące dla Wspólnot Europejskich, lecz stanowiły swego rodzaju doradcze zalecenia polityczne dla Rady tych Wspólnot. Skład członkowski Rady Europejskiej przesądził jednak a priori, że były one w pełni wykonywane przez Radę, która nadawała im formalnoprawny charakter, przewidziany we Wspólnotach. Przenosiła ona niejako te postanowienia ze sfery politycznej na sferę wykonawczą.

rozszerzenia przedmiotowego działalności WE w tym przekształcenie jej w unię polityczną, spowodowało, że te nieregularne spotkania stały się pewnego rodzaju instytucją.

w ramach Europejskiej Współpracy Politycznej.”

Skład. W skład Rady wchodzą przedstawiciele wszystkich państw członkowskich. Każdy rząd deleguje do niej jednego ze swych ministrów. Delegatami do Rady są ministrowie, kierujący w swych krajach resortami odpowiedzialnymi za problemy rozpatrywane na forum Rady, tak że — w przeciwieństwie do praktyki stosowanej w innych organizacjach międzynarodowych — nie można tu mówić o stałych przedstawicielach tych państw w Radzie.

rozporządzeń, dyrektyw, decyzji zaleceń i opinii. Ponadto ma prawo zawierania w imieniu UE umów międzynarodowych które wiążą wszystkie państwa członkowskie (umowy handlowe, celne, w sprawie przystąpienia do UE, stowarzyszenia się z UE).

Wymogi ilościowe głosów przy podejmowaniu uchwał. Art. 148 ust. 1 Traktatu WE stanowi, że Rada podejmuje uchwały większością głosów jej członków, o ile nic innego me wynika z jego postanowień. Jednak szczegółowe postanowienia Traktatu precyzują, w przypadku których spraw podjęcie uchwał wymaga jednomyślności, a w przypadku których — większości głosów. W praktyce zatem postanowienie art. 148 ust. 1 ma charakter wyjątku i odnosi się do podejmowania uchwał w sprawach proceduralnych.

W przypadku Przewodniczącego winni oni uprzednio zasięgnąć opinii Parlamentu Europejskiego. Następnie kandydaci na Przewodniczącego i innych członków Komisji winni uzyskać jako całość aprobatę Parlamentu Europejskiego. Członkami Komisji stają się oni natomiast po uzyskaniu wspólnej aprobaty wszystkich państw członkowskich.

Traktatu WE i Traktatu

9

Organy pomocnicze. Komisja posiada kilkadziesiąt różnego typu organów pomocniczych, utworzonych przez Traktat WE, albo przez Radę, niekiedy zaś przez nią samą. Można podzielić je na organy pomocnicze o charakterze wykonawczym, doradczym i administracyjno — technicznym. Część z nich jest wyłącznymi organami komisji, część zaś wspólnymi organami Rady i Komisji. Do najważniejszych organów administracyjno-technicznych Komisji należą. — dyrekcje generalne. WE posiada 22 dyrekcje generalne, które są nadzorowane przez poszczególnych członków Komisji, — Sekretariat Generalny, w skład którego wchodzi m.in. archiwum, jednostka łączności, zespół tłumaczy; — Urząd Statystyczny; — Służby prawne; — Administracja Unii Celnej; — Urząd Bezpieczeństwa; — Służby Polityki Konsumpcyjnej; — Zespół dla Zasobów Ludzkich, Oświaty, Szkolenia i Młodzieży; — Biuro Europejskiej Unii Humanitarnej; — Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich;

określały go pierwotnie jako Zgromadzenie, natomiast Traktat CECA — jako Wspólne Zgromadzenie.

de państwo. Umowy założycielskie Wspólnot traktowały powyższy sposób wyboru członków Parlamentu jako tymczasowy. Stanowią one, że organ ten powinien opracować projekt przeprowadzenia w poszczególnych państwach wyboru jego członków w drodze powszechnych i bezpośrednich wyborów, według jednolitej procedury.

Funkcje. Funkcje Parlamentu Europejskiego różnią się zasadniczo od funkcji parlamentów krajowych. Główną jego funkcją jest bowiem sprawowanie kontroli parlamentarnej nad działalnością Wspólnot Europejskich. Ponadto bierze on udział w procesie legislacyjnym Wspólnot oraz pełni funkcje doradcze wobec Rady i Komisji. Cechą charakterystyczną jego funkcji jest stały, choć bardzo powolny, wzrost jego roli w procesie podejmowania uchwał w ramach Wspólnot.

10

h instytucji tych Wspólnot z 1957 r„ a od XI 1993 r jest organem Unii Europejskiej. Umowy założycielskie Wspólnot przewidywały pierwotnie odrębne organy sądowe dla poszczególnych z nich. a Skład.

Trybunał Sprawiedliwości składa się z 16 sędziów, wybieranych przez Radę na podstawie nominacji rządów państw członkowskich, którzy spośród siebie wybierają prezesa Trybunału. W praktyce każde państwo członkowskie desygnuje kandydata na sędziego, natomiast pięć największych państw WE (Francja, Wielka Brytania, Włoch, Hiszpania i RFN) desygnują dodatkowego kandydata w systemie rotacyjnym. Sędziowie są niezawiśli i niezależni, tak od rządów państw członkowskich, jak i samych Wspólnot. Mandat sędziów trwa sześć lat, po których upływie mogą oni być wybierani ponownie.

Funkcje. Funkcje Trybunału Sprawiedliwości różnią się od funkcji tradycyjnych sądów międzynarodowych. Trybunał stoi w pewnym sensie ponad organami Wspólnot Europejskich. Jego funkcje można podzielić na trzy grupy: -funkcje klasycznego sądu międzynarodowego. Trybunał jest uprawniony do rozstrzygania sporów, wynikłych w toku realizacji postanowień umów założycielskich Wspólnot; — funkcje sądu konstytucyjnego. Trybunał jest uprawniony do orzekania legalności konstytucyjnej, tj. zgodności z traktatami Wspólnot Europejskich, a także o słuszności — z ekonomicznego punktu widzenia — uchwal Komisji i Rady.

— funkcje trybunału administracyjnego. Trybunał jest uprawniony do rozstrzygania wszystkich sporów miedzy Wspólnotami a ich funkcjonariuszami międzynarodowymi oraz spraw dotyczących wynagrodzenia i szkód, spowodowanych przez instytucje i funkcjonariuszy Wspólnot w toku wykonywania ich czynności.

— funkcje trybunału administracyjnego. Trybunał jest uprawniony do rozstrzygania wszystkich sporów miedzy Wspólnotami a ich funkcjonariuszami międzynarodowymi oraz spraw dotyczących wynagrodzenia i szkód, spowodowanych przez instytucje i funkcjonariuszy Wspólnot w toku wykonywania ich czynności.

Warunki członkostwa w Unii Europejskiej

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej.

w stanowiła pewien symbol, ze względu na wcześniejsze ustalenie w tym mieście kryteriów członkostwa w Unii Europejskiej (kryteria kopenhaskie). Następnym krokiem zainteresowanych stron było przygotowanie Traktatu akcesyjnego, jego podpisanie, a w końcu ratyfikacja. Do uroczystego podpisania

Traktatu akcesyjnego doszło w Atenach 16 kwietnia 2003 roku, co podobnie jak w przypadku szczytu w Kopenhadze miało swoje symboliczne znaczenie — tam przed niemalże dziesięcioma laty Polska złożyła swój wniosek o członkostwo. Po zakończeniu procedury ratyfikacyjnej, 1 maja 2004 roku, Polska stała się oficjalnie członkiem Unii Europejskiej. Przystąpienie do Unii Europejskiej niosło za sobą określone konsekwencje:

łego kontynentu.

Szczególną rolę w tym względzie odgrywały zabiegi Polski o stworzenie takich warunków członkostwa, które dawałyby szanse na relatywnie szybkie wyrównanie poziomów rozwoju gospodarczego w Polsce i innych państwach UE. Służyły temu głównie fundusze strukturalne napływające z unijnego budżetu oraz środki skierowane na poprawę funkcjonowania rolnictwa. W powszechnej opinii dotychczasowe uczestnictwo Polski w Unii Europejskiej wiąże się z konkretnymi korzyściami natury ekonomiczno-społecznej.

cych się od 1998 roku negocjacji i stanowiła formalnoprawną podstawę przyszłego uczestnictwa dziesięciu nowych państw w Unii Europejskiej.

2004 roku dokumentów ratyfikacyjnych, to traktat wchodził w życie w stosunku do tych państw, które zakończyły z sukcesem proces ratyfikacji. Odmienna sytuacja miałaby miejsce, gdyby któreś z państw Unii Europejskiej odrzuciło traktat. Wtedy nie wszedłby on w życie, ponieważ każdy z dotychczasowych członków UE musiał wyrazić nań zgodę. Każdą ze stron na konferencji akcesyjnej reprezentowali odpowiedni pełnomocnicy z danego państwa.

W przypadku Polski byli to premier Leszek Miller, minister spraw zagranicznych Włodzimierz Cimoszewicz oraz sekretarz stanu w MSZ Danuta Hubner. Właściwy Traktat akcesyjny składał się z trzech krótkich artykułów, z których najistotniejszy (art. 1) mówił o przystąpieniu Czech, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji do Unii Europejskiej.

Warunki członkostwa zostały zawarte w specjalnym Akcie, będącym integralną częścią umowy. Traktat sensu stricto zawierał także klauzulę ratyfikacyjną (art. 2). Częścią Aktu były też wymienione w Akcie Końcowym dokumenty: 18 załączników, 10 protoko­łów oraz akty prawa pierwotnego UE (w tym Traktat o Unii Europejskiej i wcześ­niejsze traktaty o przystąpieniu poszczególnych państw do Wspólnot Europejskich). Ponadto do traktatu dołączono Akt Końcowy, którego najważniejszym elementem były 44 deklaracje (wspólne, poszczególnych państw lub Komisji Europejskiej). Jednym z najważniejszych postanowień traktatu było uznanie, że z dniem przystąpienia nowe państwa członkowskie są związane ustaleniami traktatów za­łożycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot Europejskich (art. 2).

b ważenia głosów właściwy dla okresu sprzed przyjęcia nowych członków (art. 26). Oznaczało to, że Polska otrzymała na tej podstawie 8 głosów (tyle samo co Hiszpania)1.

Większość kwalifikowana wynosiła więc 88 głosów, a po 1 listopada 2004 roku 232 głosy. Traktat dość szczegółowo określał warunki finansowe członkostwa (art. 29-35). Wspólnota zobowiązała się do wypłaty odpowiednich kwot służących poprawie płynności budżetowej (art. 30). Traktat ustalał wysokość wpłat nowych państw członkowskich na rzecz Funduszu Badawczego Węgla i Stali (art. 31). Postanawiał także, że nie będą podejmowane dodatkowe zobowiązania w ramach Phare, ISPA i SAPARD (art. 32).

12finansowych z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w odniesieniu do polityki rozwoju obszarów wiejskich.

Wstępnie na lata 2004-2006 poszczególnym nowym państwom członkowskim UE przyznano ponad 5 miliardów euro, z czego Polsce 2,543 miliarda. Unia Europejska zagwarantowała Komisji Europejskiej prawo do podjęcia odpowiednich środków dyscyplinujących przystępujące państwo, gdyby nie wprowadziło ono w życie zobowiązań podjętych w ramach negocjacji akcesyjnych, powodując tym samym poważne naruszenie funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 38). Środki te miały być proporcjonalne i nie mogły stanowić instrumentu arbitralnej dyskryminacji.

W kwestii instytucji i liczby głosów w poszczególnych organach Wspólnot traktat powielał postanowienia Traktatu nicejskiego. Tym samym Polska w Parlamencie uzyskała możliwość obsadzenia 54 mandatów (liczba ta dotyczyła jednak tylko kadencji przypadającej na lata 2004-2009), a w Komitecie Ekonomiczno-Społecznym i Komitecie Regionów 21 miejsc (art. 11-15). W Radzie Unii Europejskiej Polska miała od listopada 2004 roku uzyskać 27 głosów, natomiast przez pierwsze miesiące członkostwa (do końca października) obowiązywał zaadaptowany do nowej sytuacji sposob ważenia głosów właściwy dla okresu sprzed przyjęcia nowych członków (art. 26). Oznaczało to, że Polska otrzymała na tej podstawie 8 głosów (tyle samo co Hiszpania)1.

Większość kwalifikowana wynosiła więc 88 głosów, a po 1 listopada 2004 roku 232 głosy. Traktat dość szczegółowo określał warunki finansowe członkostwa (art. 29-35). Wspólnota zobowiązała się do wypłaty odpowiednich kwot służących poprawie płynności budżetowej (art. 30).

Traktat ustalał wysokość wpłat nowych państw członkowskich na rzecz Funduszu Badawczego Węgla i Stali (art. 31). Postanawiał także, że nie będą podejmowane dodatkowe zobowiązania w ramach Phare, ISPA i SAPARD (art. 32).

Nowe państwa członkowskie na podstawie traktatu mogły korzystać z tymczasowej pomocy finansowej (tzw. środki przejściowe, transition facility), mających na celu rozwój i wzmocnienie możliwości administracyjnych we wprowadzaniu w życie i egzekwowaniu ustawodawstwa wspólnotowego (art. 34). Polska, podobnie jak i 6 innych państw, otrzymała dodatkowe środki w ramach Instrumentu Finansowego Schengen (szkolenie straży granicznej, polepszenie stanu infrastruktury granicznej i nabycie odpowiedniego sprzętu operacyjnego). Ponadto w jednej z dołączonych do traktatu deklaracji Unia Europejska sugerowała przewidywany podział środków finansowych z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej w odniesieniu do polityki rozwoju obszarów wiejskich. Wstępnie na lata 2004-2006 poszczególnym nowym państwom członkowskim UE przyznano ponad 5 miliardów euro, z czego Polsce 2,543 miliarda. Unia Europejska zagwarantowała Komisji Europejskiej prawo do podjęcia odpowiednich środków dyscyplinujących przystępujące państwo, gdyby nie wprowadziło ono w życie zobowiązań podjętych w ramach negocjacji akcesyjnych, powodując tym samym poważne naruszenie funkcjonowania rynku wewnętrznego (art. 38). Środki te miały być proporcjonalne i nie mogły stanowić instrumentu arbitralnej dyskryminacji.

uprzednie wyrażenie zgody na ratyfikację przez odpowiednie organy (np. parlament) bądź też społeczeństwo w głosowaniu powszechnym. W Polsce zasady dotyczące ratyfikacji traktatów, na podstawie których dochodzi do przekazania organizacjom międzynarodowym lub organowi międzynarodowemu kompetencji organów władzy państwowej, przedstawione są w art. 90 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku, w powiązaniu z art. 1332.

Wyrażenie zgody na ratyfikację takiej umowy, a w omawianym przypadku Traktatu akcesyjnego, może przyjąć dwojaką formę. Wyraża się ją w drodze ustawy przyjętej przy poparciu 2/3 posłów i 2/3 senatorów, przy wymaganym quorum połowy ustawowej liczby członków każdej z izb, lub uchwala zgodę na ratyfikację w drodze referendum ogólnokrajowego. O sposobie wyrażenia zgody na ratyfikację umowy akcesyjnej decyduje Sejm bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów (art. 90 ust. 4 Konstytucji). W przypadku trybu parlamentarnego Rada Ministrów wnosi projekt ustawy wyrażającej zgodę na ratyfikację traktatu, a uchwały Sejmu i Senatu powinny być jednobrzmiące.

Przyjęcie takiej uchwały jest więc trudniejsze niż w przypadku zgody na zmianę konstytucji3. Prezydent może jednak wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności umowy międzynarodowej z konstytucją. Problemy prawne pojawiły się w związku z możliwą sytuacją, kiedy referendum byłoby niewiążące. Polska Konstytucja przewiduje bowiem, że wynik ogólnokrajowego referendum jest wiążący, jeśli wzięła w nim udział więcej niż połowa uprawnionych do głosowania (art. 125, ust. 3).

należy przyznać, że tak wysoki próg minimalnej frekwencji jest rozwiązaniem niepraktycznym (promuje biernych obywateli) i spotyka się go niezwykle rzadko we współczesnych państwach.

Okres obserwatorski (30 kwietnia 2003-1 maja 2004 roku) Okres między podpisaniem Traktatu akcesyjnego a jego wejściem w życie nazywany jest często obserwatorskim. Polska wraz z innymi państwami, które 1 maja 2004 roku miały się stać członkami Unii Europejskiej, uzyskały specyficzny status, dający im możliwość wpływania na proces decyzyjny. Mimo iż nie były jeszcze członkami UE, to wydawało się logiczne, że powinny one mieć sposobność zapoznawania się z projektami aktów, które z czasem będą także i je obowiązywać.

Przedstawiciele Polski 30 kwietnia 2003 roku po raz pierwszy wzięli udział w posiedzeniu Komitetu Stałych Przedstawicieli (COREPER) i tym samym Polska stała się aktywnym obserwatorem w procesie decyzyjnym UE.

organów, w grupach roboczych i agendach wspólnotowych. Przedstawiciele państw wstępujących do UE korzystali z prawa do informowania i konsultacji, ale nie mieli prawa do głosowania.

Mogli za to w poszczególnych przypadkach wnioskować o utworzenie komitetów tymczasowych w celu rozstrzygnięcia kwestii problemowych. Podstawą prawną statusu aktywnego obserwatora były: dokument strategiczny Komisji Europejskiej z 9 października 2002 roku, formalna zgoda Rady Europejskiej udzielona przy zakończeniu negocjacji w Kopenhadze w 2002 roku oraz porozumienie zainteresowanych stron 16 kwietnia 2002 roku (w dniu podpisania Traktatu akcesyjnego). Okres obserwatorski stał się swoistą próbą generalną przed pełnym uczestnictwem reprezentantów Polski w pracach organów Wspólnoty. Z polskiego punktu widzenia był także istotnym ćwiczeniem wypracowywania i uzgadniania stanowiska, zarówno w kraju, jak i we współpracy ze Stałym Przedstawicielstwem.

 

Integracja europejska / Zbigniew M. Doliwa-Klepacki.

Wydawca:   Białystok : Temida 2, 2000

Integracja europejska / Zbigniew M. Doliwa-Klepacki.

Wydawca:   Białystok : Temida 2, 2000

 

Integracja europejska / Zbigniew M. Doliwa-Klepacki.

Wydawca:   Białystok : Temida 2, 2000

Wydawca:   Białystok : Temida 2, 2000

Integracja europejska / Zbigniew M. Doliwa-Klepacki.

Wydawca:   Białystok : Temida 2, 2000

 

Integracja europejska : rozwój rynków / Zofia Wysokińska, Janina Witkowska.

Wydawca:   Warszawa ; Łódź : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001.

Integracja europejska : rozwój rynków / Zofia Wysokińska, Janina Witkowska.

Wydawca:   Warszawa ; Łódź : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001.

 

 

 

 

 

Integracja europejska / Zbigniew M. Doliwa-Klepacki.

Wydawca:   Białystok : Temida 2, 2000

 

 

System instytucjonalny i prawny Unii Europejskiej / Justyna Maliszewska-Nienartowicz.

Problemy członkostwa w Unii Europejskiej / pod red. Leszka Leszczyńskiego.

Wydawca:   Lublin : Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2005.

Korzyści i koszty członkostwa Polski w Unii Europejskiej : synteza raportu / [oprac. i red. Katarzyna Gurbiel-Chołdzyńska et al.].

Wydawca:   Warszawa : Centrum Europejskie Natolin, 2003.

Korzyści i koszty członkostwa Polski w Unii Europejskiej : synteza raportu / [oprac. i red. Katarzyna Gurbiel-Chołdzyńska et al.].

Wydawca:   Warszawa : Centrum Europejskie Natolin, 2003.

 

 

 

13Korzyści i koszty członkostwa Polski w Unii Europejskiej : synteza raportu / [oprac. i red. Katarzyna Gurbiel-Chołdzyńska et al.].

Wydawca:   Warszawa : Centrum Europejskie Natolin, 2003.

 

 

Ссылка на основную публикацию
2018